Men zegt, er naakt een revolutie 3.0

De waarheid is een gecorrigeerde vergissing*

Men zegt, er naakt een revolutie 3.0:

de Digitalisering van onze samenleving

Dat maakt natuurlijk nieuwsgierig naar de revoluties 1.0, 2.0 en 3.0. En dat maakt nieuwsgierig naar de kansen die de vier revoluties ons boden en bieden.
Vier? Ja vier, want we moeten bij het begin beginnen, bij de eerste revolutie: 0.0, pakweg 11.000 jaar geleden. En maakt u zich geen zorgen, ik vat het kort voor u samen en sla heel veel over.

Revolutie 0.0 was de neolithische revolutie: de overgang van jagers-verzamelaars naar landbouwers. Belangrijkste kenmerken: ingrijpen in de natuur: groenten verbouwen en vlees domesticeren. Kansen voor oogstplanners, sterke schoffelaars en krachtige vee-fluisteraars. Actoren: de boer en zijn vrouw. Bovenbaas: de edelman.

Revolutie 1.0 kwam pas vele eeuwen later: de industriële revolutie, de overgang van spierkracht naar machinekracht. Belangrijkste kenmerken: mechanisering van de productie, hiërarchische productieverhoudingen en logistieke clustering van mensen. Kansen voor productieplanners en voor leveranciers van kolen, staal en financiering. Actoren: de baas en zijn arbeiders. Bovenbaas: de dikke deur.

Revolutie 2.0 is nog nauwelijks afgelopen: de informatiseringsrevolutie, de overgang van machinekracht naar reken-, documentatie- en communicatiekracht. Belangrijkste kenmerken: overgang van producten naar diensten, en van fabrieken naar hiërarchische organisaties. Kansen voor informatieplanners, consultants, Steve en Bill, en natuurlijk financiers. Actoren: de producent en zijn consument. Bovenbaas: de CEO.

En dan revolutie 3.0, die -zegt men- nakende is: de Digitaliseringsrevolutie: de overgang van reken-, documentatie- en communicatiekracht naar organisatiekracht. Belangrijkste kenmerken: overgang van diensten naar samenwerking en van hiërarchische organisatieprocessen naar netwerken van productieprocessen. Kansen voor proceswevers, meerwaardedelers en synthesizers. Actoren: prosumenten en microcraten. Bovenbaas: wij.

Deze kansen en actoren 3.0 moet ik geloof ik even uitleggen.

Proceswevers zijn mensen of organisaties die productie-, bestuurs- of communicatieprocessen (pbc-processen) zo op elkaar aan laten sluiten, dat meerwaarde ontstaat voor prosumenten en microcraten. motto: Slim koppelen

Meerwaardedelers weten pbc-processen zo in te richten, dat prosumenten en microcraten een faire meerwaardeverdeling ervaren. motto: Slim verdelen

Synthesizers maken uit delen van pbc-processen nieuwe processen waar prosumenten en microcraten meerwaarde in zien. motto: Slim combineren

Prosumenten zijn (die ziet u al aankomen) een hybride van de 2.0-rollen “producent” en “consument”. Een prosument kan in één proces zowel produceren als consumeren. motto: Eerlijk delen

Microcraten zijn de “prosument” in bestuurs- en communicatieprocessen: zij kunnen in één proces zowel besturen als bestuurd worden, en zowel zenden als ontvangen. motto: Open dialoog

Wat is er eigenlijk zo digitaal is aan deze Digitaliseringsrevolutie 3.0?
Welbeschouwd niets. 3.0 is digitaal zomin als de industriële revolutie stoom was.
De kenmerken, kansen en actoren zijn niet digitaal. De snelle en brede ontwikkelingen in de digitale technologie creëren kenmerken, kansen en actoren.

Ik kan u niet voorspellen hoe onze actoren 3.0 hun kansen 3.0 zullen gaan benutten, maar wel dat ze die zullen benutten, en dat hét woord van 2014 “processen” zal zijn, of “digitalisering” -of allebei.

(Dit is een verkorte weergave van een lezing die ik begin dit jaar mocht verzorgen voor het prestigieuze l'Institut de Boule de cristal in Parijs.)

*Gaston Bachelard (1934) La formation de l’esprit scientifique >>

Beleid kun je niet sturen, door in de achteruitkijkspiegel te turen

In haar rapport Effectiviteitsonderzoek bij de rijksoverheid: vervolgonderzoek*, dat 27 juni is verschenen, probeert de Rekenkamer beleid te laten sturen, door beleidsmakers aandachtig in hun achteruitkijkspiegel te laten turen.

Maar beleid maak je niet door te analyseren of je in de vorige bochten goed gestuurd hebt.
Het schip van staat stuur je niet door in je logboek te lezen, en alleen slechte generaals vechten de vorige oorlog over.

Als je ex post een effect wilt kunnen evalueren, dan zul je ex ante aan moeten kunnen geven wat het verwachte, of liever: beoogde effect is, en zul je ex durante bij moeten kunnen houden of je op de goede weg bent.

Voor de output van een operationeel doel (wat je wil doen) kun je soms ex ante een ex post effect bedenken dat binnen een zinnige termijn realistische stuur-informatie geeft.
Voor een Beleidsdoel (waarom je het wil doen) lukt dat nauwelijks, door de abstractie, de divergentie en de vertraging van het effect, of liever: van de effecten.
De outcome van een Maatschappelijke doel (wat je wil bereiken) is dermate abstract, divergent en vertraagd, dat je er slechts historisch onderzoek naar kunt doen.

De pretentie, maatschappelijke effecten van beleid te kunnen meten, leidt in het gunstige geval tot al die methodisch zwakke rapporten aan de kamer. In het ongunstige geval tot nare experimenten.
(Hypothese: verminderen van staatssteun leidt tot toename van eigen initiatief en van nemen van verantwoordelijkheid. Onderzoeksopzet: we geven een significante populatie de komende twee jaar slechts de helft van de huidige toeslagen en uitkeringen, en meten de toename in eigen initiatief en in het nemen van verantwoordelijkheid voor de eigen situatie ten opzichte van een controlegroep.)

De enige democratische evaluatie is natuurlijk ex ante evaluatie.
Bezint eer ge begint, eigenlijk. Of liever: bedenk, maar aarzel niet.

Goed beleid maak je door de bochten vóór je goed in te sturen, niet door een Maginotlinie van ex post beleidsevaluaties op te trekken.
Goed beleid maak je door democratisch gewogen te beslissen, op grond van argumenten, gevonden in zo goed mogelijk ontsloten informatie. Informatie óók over het stuurgedrag in vorige bochten, dat wel, en dan liefst methodisch geanalyseerd.

Daar ligt een echte uitdaging: in het methodisch destilleren van informatie tot argumentatie.

Maar dat is geen uitdaging binnen de planning- en controlcyclus, dat is een opdracht aan “derden”.
En die derden dat zijn wij, belastingplichtige en kiesgerechtigde burgers.

*Effectiviteitsonderzoek bij de rijksoverheid: vervolgonderzoek

Dwars denken in dertien

Dé uitdaging voor denken in 2013?
Denken in taxonomieën én denken in netwerken.

Taxonomieën beschrijven concepten, causaliteit, systemen, hiërarchieën.
Ze zijn duurzaam en goed beheersbaar, ideaal voor het bouwen van organisaties.
Taxonomieën kanaliseren competitie en beheersen tegenstellingen.

Netwerken beschrijven relaties, waarden, individuen, associaties.
Ze zijn veranderlijk, moeilijk beheersbaar en ideaal voor het relativeren van organisaties.
Netwerken bloeien door competitie en balanceren tegenstellingen.

Deze RSA-animatie illustreert dit denken.
Innovatieve educatie, gedegen waar informatief en onderhoudend waar speculatief.

Herders hoeden beelden

Schapen vormen een schaap. Een fractal van schapen. Een schaptal, een fraap?
Zijn het de schapen die de informatie dragen, zijn het de herders, hun honden, of zijn het de beelden.
Ergens in het filmpje verbeelden de schapen "pong" het aloude computerspel.
De regisseur van het filmpje instrueert de herders via een mobieltje. De herders instrueren hun honden met fluitsignalen. De honden instrueren de schapen met geblaf.
En de schapen laten u een schaap zien, dat ze zelf niet kunnen zien. De schapen lopen heen en weer, en u ziet pong, maar de schapen spelen niet.
Wat ziet u eigenlijk?

Informatie ontsluitende bodymap (1425)

Heel modern zijn de mindmap en de conceptmap. Heel wat ouder is de bodymap.
Al in 1425 wordt een Nederduits artsenijboek ontsloten door een tekening van een “wondenman”.
Bij iedere wond staat een korte omschrijving, en een verwijzing naar de betreffende pagina van het boek.
(Met dank aan Han Nijdam, zie Folio Civitatis)

Wat wij niet begrijpen, lijkt Chinees

Als wij niet begrijpen wat iemand zeggen wil, zeggen wij dat het wel "Chinees" lijkt, wat hij praat.
Zo heeft elke taal zijn Chinees. Daar is een mooie conceptmap van te maken.
Er staan nog veel meer van die mooie verbeeldingen op dat blog.

1984 - 2009 PP in taal bestaat 25 jaar

Onze ambachtsschool bestaat vijfentwintig jaar.
Hebben we zelf ook iets geleerd, in al die jaren? Jazeker!

Eerst, dat je altijd zo duidelijk mogelijk op moet schrijven wat je denkt.
Toen, dat je niet duidelijk kunt schrijven, als je niet duidelijk kunt denken.
Nu, dat je niet duidelijker mag schrijven, dan je kunt denken.

Dat heeft een gereedschapskistje met denkinstrumenten opgeleverd.
En dat geven we u als cadeautje.

Ben benieuwd hoe het de volgende 25 jaar zal gaan, met u, met mij, met ons.

Een goed verstaander heeft maar een halve site nodig

Op deze mooie site van de Universiteit van Groningen kunt u zelf experimenteren met taal.
U zet uw hersens op het verkeerde been. Verwarrend, maar wel logisch.
In soms verbazingwekkende taalquizzen ziet u, en hoort u, aan welke helft van een woord u genoeg hebt.

De negentiende-eeuwse mindmaps van Charles Darwin

Stammen Mindmaps af van het notebook van Charles Darwin?
Soorten en ondersoorten in een rudimentair mindmapje. Rond 1860 gemaakt, schat ik.
Niets nieuws onder de zon? Jawel, maar nieuw is wat oud was. Alles evolueert. Langzaam maar zeker.

Ik ben altijd blij met missing links naar -eeuwenoude- mindmaps. Hebt u een tip? Reageer!

Hier kunt u het plaatje groot zien. Ik vind het prachtig.
Meer over mindmappen op onze site.

Poëtisch tegenwicht voor al die prozaïsche krantenkoppen?

Nou, nuttig? Wel leuk, interessant, leerzaam, reflexmomentje: elke ochtend een gedicht in je inbox. Poëtisch tegenwicht voor al die prozaïsche krantenkoppen?
Het Project Laurens Janszoon Coster is een vrijwilligersproject dat Nederlandstalige literatuur gratis via Internet wil verspreiden.
Abonnees op de Coster-lijst krijgen elke werkdag een klassiek Nederlands gedicht in hun elektronische postbus: van Vondel tot Van Ostaijen.

Knipselkrant 2.0

Weet u nog, vroeger, de knipselkrant? Vage kopietjes van artikelen die eergisteren actueel waren.
Nee, dan heden ten dage: elke morgen een mailtje met de koppen van bijna alle kranten van die dag in één nieuwsbrief bij Kranten.com.
Met één klik op zo’n krantenkop kunt u het artikel op de site van de krant lezen.

Knipselkrant 2.0

Weet u nog, vroeger, de knipselkrant? Vage kopietjes van artikelen die eergisteren actueel waren.
Nee, dan heden ten dage: elke morgen een mailtje met de koppen van bijna alle kranten van die dag in één nieuwsbrief bij Kranten.com.
Met één klik op zo’n krantenkop kunt u het artikel op de site van de krant lezen.

The 5 cc capability cycle is a dynamic model for sustainable capability building

The 5 cc capacity cycle is a dynamic model for sustainable capacity building that might benefit individuals and organisations alike. It is a fine toolkit for the craftsmanship of life long learning.
5cc? The cycle of compiling, constructing and communicating your capacities.
In our compact and practical 5cc course we will show you how you can compile, construct and communicate knowledge and competencies. Further more we can help you to implement a 5cc centre in your organisation.

Het einde van de standaardtaal

Taalhistoricus Joop van der Horst schreef een boek over verschuivingen in de Europese taalcultuur.
In "Het einde van de standaardtaal" stelt hij dat onze taal niet verloedert, maar dat er een nieuwe taal ontstaat.
Zie in dit VPRO-interview dat u eigenlijk een beetje achterloopt als u nog zeurt over hun & hen of als & dan of over spelfouten die uw computer toch niet kan detecteren.

Actueel project: Inzichtelijk maken en formatteren programmabegroting provincie

De leden van de Provinciale Staten van Noord-Holland willen de Programmabegroting toegankelijker maken voor Statenleden en burgers. Zodat de Staten en de burgers de output van het College beter kunnen relateren aan de door hen gewenste maatschappelijke outcome. De commissie FEPO heeft ons gevraagd te onderzoeken of, en te demonstreren hoe het beter kan. Inmiddels bouwen wij in het project "Bruikbare begrotings- en verantwoordingsdocumenten. Het duel tussen politieke outcome en bestuurlijke output." een format en een prototype.

Schrijfgeslacht

Sommige mannen pretenderen aan de rijstijl te kunnen zien of er een heer of een dame chauffeert. Sommige Engelse programmeurs pretenderen dat ze aan de schrijfstijl het geslacht van een schrijver af kunnen lezen. Dat zou natuurlijk kunnen, maar test u het zelf. Klik hier, plak een -Engels- tekstje in het vak, en laat uw schrijfgeslacht bepalen.

Vergaperen

Vergaderen mag geen vergaperen worden (zijn). Dat hoeft ook helemaal niet. Dankzij onze vergaderdiensten kunt u staande uw vergaderingen: knopen doorhakken, groen licht krijgen, vruchtbare ideeën opdoen, en energie, de waarheid zeggen, en horen. En het verslag? Dat wordt een plaatje.

Ideeën

Het internet is een hoorn des overvloeds voor ideeën. Neem de site TED “Ideas worth spreading”. Met bijvoorbeeld de ideeën van Hans Rosling: New insights on poverty and life around the world. Statistiek, maar dan adembenemend. Abstracte concepten met grote retorische kracht verbeeld. Was onze Rijksbegroting maar half zo spannend.

Spelling en leestekens

Is Spelling belangrijk? Nee. Wordt er belang gehecht aan correcte spelling? Afgaande op de vele indringende vragen naar “de nieuwe spelling” in onze trainingen: ja.
Daarom een overzichtelijk boekje over wat er veranderd is, en waarom –in de gevallen dat er een waarom is. Downloadbaar als .pdf. Met als bonus een puntig overzicht van de leestekenregels.

PP-knop

De “PP-knop” is een onmisbare verzameling on line naslagwerken voor veelschrijvers. U krijgt gratis toegang tot bijvoorbeeld de VanDale, de ANS, het Groene Boekje en heel veel meer.
U kunt de knop op uw bureaublad plaatsen, bij uw favorieten zetten, als .pdf downloaden of als .mht -handig voor op uw intranet!

Begrijpelijke taal

Het roemruchte blad Onze Taal heeft haar aflevering over “Begrijpelijke taal” on line gezet.
Lees alles over zin en onzin van leesbaarheidstests, en bepaal zelf of de grondwet duidelijker wordt als hij begrijpelijker wordt. Als u begrijpt wat ik bedoel.

Krachtig kiezen

U dacht dat u deugdelijk kon denken? Dat had u gedacht! Wellicht kan een van onze Denkdagen u op andere gedachten brengen.
De dag Keuzes bijvoorbeeld, leert u controleerbaar op grond van gewogen criteria kiezen uit een aantal alternatieven met de Meer alternatieven en criteriamethode (MAC).
Bruikbaar wanneer u in een professioneel beslistraject een bewuste keuze wilt maken, alleen of met een groep, en die keuze wilt kunnen verantwoorden en wilt kunnen communiceren.
U kunt de MAC inclusief een gebruikershandleiding hier gratis downloaden. (.xls)

On juist spatie gebruik

Het platform Signalering Onjuist Spatiegebruik (SOS) signaleert en bestrijdt het te pas en te onpas plaatsen van spaties.
Hoe onernstig je onjuist spatiëren ook mag vinden, de voorbeelden brengen mij vaak een glimlach op het gezicht.

Wat wij zijn | What we are

Onze Ambachtsschool voor stoutmoedig zeggen en denken
| levert adviezen, cursussen, coaching en instrumenten
| om u en uw organisatie convergent én divergent te laten denken
| en doelgericht te laten communiceren
| zodat u uw economische, sociale en culturele meerwaarde kunt optimaliseren

Our “Vocational school for audacious thinking”
| delivers advises, courses, coaching and instruments
| to ameliorate the convergent and the divergent thinking
| and the goal-oriented communication in your organization
| to optimize your economical, social and cultural surplus value